This site uses cookies to help us provide quality services. Using our services, you consent to the use of cookies.

[NL] De Bromfiets, "Het vergeten alternatief”

De bromfiets wordt bij het zoeken naar alternatieven voor de auto vaak vergeten. Men denkt wel aan het openbaar vervoer en de fiets. Maar behalve bij de jongeren trekt de brommer relatief weinig belangstelling. Men ziet de brommer voor het woon-werk-verkeer minder zitten; het is eigenlijk ten onrechte en tegelijkertijd te begrijpen. Want de bromfiets biedt goede mogelijkheden, maar de jubeltonen die de fiets vooral de laatste tijd weer ontlokt, zijn de brommer nooit deelachtig geworden. Een bromfietser is dan ook „heel iemand anders".

p146 foto 1 6 p146 foto 2 6

Ook de overheid heeft met de komst van de brommer in 1947 in wetgevende zin nogal wat moeite gehad. Eerst niet op het fietspad, toen wel, daarna niet altijd. Aanvankelijk geen maximumsnelheden, toen wel, en terecht. Ook nog dat moeilijke onderscheid ten opzichte van lichte motorfietsen en derhalve het gele plaatje voorop. Er is gepraat over een „rijbewijs", een voorlopig dat aanvankelijk iedereen zou krijgen, maar dat ging niet door. Enzovoort.

De ANWB waarschuwde in zijn „Bromfietskampioen" in 1953 al: „De emancipatie van de bromfiets zal niet te stuiten zijn". Dat klopte. In 1953: 283.000 bromfietsen. In 1960 werd het miljoen gepasseerd. In 1969 bijna twee miljoen. En nu 1 miljoen. Dus aanzienlijk minder.
Toch is de brommer een praktisch en goedkoop vervoermiddel voor woon-werk-verkeer, weekend-toerisme en grotere vakantietochten. Belangrijk is hij ook voor de jeugdigen van 16-18 jaar die, weer of geen weer, hun bromfiets nodig hebben voor hun vervoer naar school of ander werk. Dat zijn er ongeveer 500.000. En laten wij het belang van de bromfiets op „het platteland" niet vergeten!

 

Men krijgt wel eens de indruk dat de mogelijkheden van de bromfiets als aantrekkelijke partner onder de respectieve vervoermiddelen in de loop der jaren zijn onderschat. Daarom hebben wij met enkele ANWB-medewerkers, die meestal met hun auto, de fiets en het openbaar vervoer, naar hun werk en weer naar huis gingen, een vergelijking gemaakt met het woon-werkverkeer dat zij gedurende een half jaar met een bromfiets hebben onderhouden. De brommer heeft dan uiteraard voordelen en nadelen. De nadelen zijn bijna algemeen bekend. De voordelen verdienen evenwel ook te worden genoemd. En te worden overwogen!

p146 foto 4 6

Energieproblematiek en files
Er zijn twee belangrijke oorzaken waardoor, vooral in het buitenland, vernieuwde en zelfs geheel nieuwe belangstelling voor de bromfiets is ontstaan. Dat zijn de energieproblematiek en de toenemende verkeersdrukte, vooral in de verstedelijkte gebieden. Vooral in Amerika, waar de bromfiets pas enkele jaren geleden zijn introductie heeft beleefd, bestaat om deze redenen een zeer sterk groeiende belangstelling voor de bromfiets. En ook daar weet de overheid er niet goed raad mee.

De toenemende verkeersdrukte, vooral in de Randstad, was voor ons aanleiding om de bromfiets, als alternatief voor woon-werk-verkeer, eens nader onder de loep te nemen.

Zes ANWB-medewerkers, variërend in leeftijd van 22 tot 50 jaar, kregen daartoe een bromfiets ter beschikking, uiteraard met geschikte kleding, valhelm en indien nodig speciale bromfietstassen. De afstand tussen huis en werk, het ANWB kantoor in Den Haag, varieerde voor deze mensen van 6 tot 27 km. (NB. de gemiddelde ritlengte die met de auto voor woon-werk-verkeer wordt afgelegd is 15 km). De afspraak was dat ieder voor zich zou bepalen wanneer wel en niet van de bromfiets gebruik zou worden gemaakt.

p146 foto 6 6

Als belangrijkste nadeel noemde Wim het feit dat op geen enkele wijze met de bromfiets rekening wordt gehouden. De verkeersvoorzieningen op zijn route waren van dien aard dat hij zelfs op enkele punten, bijvoorbeeld door ingesteld éénrichtingsverkeer, een andere en gevaarlijke route moest rijden. De bromfiets moest thuis in de open lucht overnachten omdat geen stallingsmogelijkheid aanwezig was. Aan deze proef kwam dan ook een einde omdat de bromfiets binnen twee maanden werd gestolen.De mensen en de ritten
De grootste afstand werd afgelegd door Wim van Tilburg (27 jaar), verkeersdeskundige bij de Verkeersafdeling. Hij woont in Rotterdam en moest 27 km rijden voor hij bij het ANWB-kantoor in Den Haag was. Wim kreeg, i.v.m. de afstand, de beschikking over de duurste en meest comfortabele bromfiets. Een Zündapp KS 50 met vier versnellingen. Hij had vroeger altijd Zündapp gereden zodat dit een hernieuwde kennismaking was. Belangrijkste verschil met vroeger was de maximum snelheid van 40 km/h en het dragen van een valhelm. Gewoonlijk ging Wim met de auto naar zijn werk, een gemiddelde reistijd van 30 à 45 minuten, maar dit kon door files wel eens aanmerkelijk oplopen. Het voornaamste voordeel van de bromfiets vond hij dan ook de constante reistijd nl. 50 minuten. Dus niet sneller dan met de auto, maar wel met meer zekerheid over de reisduur. Verder wist hij het formidabel lage benzineverbruik van 1 : 50 te bereiken.

p147 foto 1 4 p147 foto 4 4

Slechte visuele geleiding op fietspaden
Ton Hendriks (25 jaar), ook verkeersdeskundige bij de ANWB, legde ruim 2000 km per bromfiets af bij het woon werkverkeer tussen Leiderdorp en Den Haag, afstand 20 km. Hij reed op de enige viertaktbromfiets in het gezelschap, een Honda SS50 Z met vier versnellingen. Meestal ging Ton, die er naar streeft om de auto zo weinig mogelijk te gebruiken bij woon-werkverkeer, met de bus naar Den Haag. Daarbij kon door de files de reistijd, normaal 30 minuten, wel eens oplopen tot ruim een uur.
Bij goed weer neemt hij dan ook de fiets en trapt drie kwartier flink door op een sportfiets met 10 versnellingen. Dit doet hij alleen als het droog is en niet te hard waait. Deze beperking had hij op de bromfiets niet. Regen en wind hadden geen invloed door de goede kleding, een Belstaff tweedelig motorpak, leren handschoenen en een integraalhelm. Door Ton werd de bromfiets ten opzichte van de fiets erg gewaardeerd door deze weersongevoeligheid.

Het belangrijkste voordeel ten opzichte van de bus vond hij de constante reistijd, nl. 35 minuten. Het omkleden voor en na de rit noemde hij niet bezwaarlijk, hier word je erg geroutineerd in. Bij goed weer werd de broek van het motorpak in een kleine tanktas meegenomen. De route van Ton bestond voor het grootste gedeelte uit vrij goede (brom)-fietspaden. Over korte gedeeltes moest hij over parallelwegen rijden waar nogal druk verkeer was. Hier heeft Ton een ongeluk gehad toen een auto, komende uit een uitrit, hem aanreed door plompverloren een erg lange motorkap tussen de geparkeerde auto's door te steken. Dit incident heeft hem er niet van weerhouden om op de bromfiets te blijven rijden. Het voornaamste bezwaar kwam toen de dagen korter werden. Bij duisternis word je op de bromfiets vaak zo ernstig verblind dat je de oriëntatie volledig kwijtraakt. De visuele geleiding is op fietspaden zo slecht dat je regelmatig in de berm terechtkomt of bijvoorbeeld over bushaltes rijdt. Dit is voor Ton reden geweest om te stoppen met brommen toen hij zowel 's morgens als 's avonds in het donker de rit moest maken.

Constante reistijd
Ook in Leiderdorp woont Wim Zonderop (50 jaar), chef van de huishoudelijke dienst. Als hij met de auto naar zijn werk gaat is hij zeer afhankelijk van de verkeersdrukte en filevorming. De 20 km tussen huis en werk kost aan reistijd minimaal een half uur, wat soms tot ruim een uur kan oplopen. Met de Sachs Optima, een volautomatische bromfiets, weet hij de afstand altijd binnen de 35 minuten af te leggen. Deze zeer constante reistijd is voor hem dan ook het belangrijkste voordeel. Alleen bij zeer slecht weer nam hij de auto omdat ook door hem het slechte zicht dat een bromfietser dan heeft als zeer onveilig wordt ervaren. Wim heeft op zijn route over het algemeen goede fietspaden met een goed wegdek. Over het verkeersgedrag van anderen is hij niet erg te spreken, er wordt weinig tot geen rekening met je gehouden.

p147 foto 2 4 p147 foto 3 4

Onveilige, afgelegen route
Karen Westhoek (22 jaar), is medewerkster op de Literatuurafdeling Verkeer en Recreatie en woont in Zoetermeer. De afstand Zoetermeer – Den Haag is 17 km. Er zijn in principe vier reismogelijkheden: de trein, de auto, de bromfiets en de fiets.
Karen verkoos de auto en kon de afstand dan in 20 minuten afleggen. Soms ging ze met de trein maar moest dan wel op een uur reistijd rekenen. De afstand vond ze te groot om te fietsen.
Karen kreeg de beschikking over een volautomatische bromfiets, de Puch Maxi, en was in het begin erg enthousiast. Dit enthousiasme nam snel en sterk af toen ze enkele malen de rit per bromfiets had gemaakt. Een paar belangrijke oorzaken noemde ze daarvoor. De route was onveilig, oncomfortabel en lag erg afgelegen zodat ze angst voor pech had. Met de vrij kleine tank was het bovendien niet uitgesloten dat ze onderweg zou stranden. En de reistijd met de brommer was langer dan met de auto, nl. 30 minuten. Dit werd vooral veroorzaakt door omwegen, het lange wachten bij enkele verkeerslichten en het wachten bij twee gevaarlijke kruispunten, een bij Nootdorp en een bij Voorburg. Bovendien vond Karen het niet prettig om bij de keuze van haar kleding rekening te moeten houden met de wijze van vervoer. In Zoetermeer zelf mogen de bromfietsers niet op de meeste fietspaden rijden, zodat Karen hier tussen de auto's in moest rijden. Verder vond ze regen erg bezwaarlijk i.v.m. slipgevaar en slecht zicht.

Voorkeur in de stad
Thijs Tuurenhout (30 jaar) is fotograaf bij de ANWB en woont in Rijswijk op een afstand van 8 km. Meestal zeult hij zware camerakoffers mee en gaat dan met de auto. Een rit in druk spitsverkeer die zo 20 à 25 minuten duurt. Bij mooi weer fietst Thijs als hij zijn uitrusting niet hoeft mee te slepen, daar doet hij in rustig tempo een half uur over. Met de bromfiets gaat dat niet veel sneller, reistijd ca. 20 minuten, omdat voor de meeste verkeerslichten moet worden gewacht, wat erg veel oponthoud geeft. Thijs kreeg een volautomatische bromfiets, de Batavus M 56 met een groot stevig kofferrek, zodat hij zijn camera's kon meenemen. Op asfaltpaden ging dit goed maar op tegel- fietspaden bestond de angst voor schade aan de apparatuur.

Thijs verkoos de bromfiets boven auto en de fiets als hij niet veel hoefde mee te nemen en als hij in snel tempo fotowerk moest halen of afleveren in de stad. Voor dit boodschappenwerk in druk stadsverkeer is de bromfiets een goed vervoermiddel. Het benzineverbruik is dan, met veel stoppen en weer optrekken 1 : 35.
Erg negatief vond Thijs het feit dat door andere weggebruikers en door de wegbeheerders nauwelijks rekening wordt gehouden met de bromfietser. Zo is voor een nieuw fietspad in Rijswijk beslist dat bromfietsen daar niet op mogen omdat de bewoners dat niet willen. En daar sta je dan tussen vrachtauto's en bussen en vooral in het donker voelde Thijs zich daar helemaal niet veilig.
Berging in de flat was wat moeilijk omdat de box moeilijk bereikbaar was en al vrij vol stond. De bromfiets werd daarom maar in het trappenhuis gezet.
Nog meer dan de anderen heeft Thijs de reacties van de omgeving ervaren. Je bent „onherkenbaar" geworden, je vrienden groeten niet meer en men vindt het maar heel erg raar dat je op een bromfiets rijdt Thijs had daar een eenvoudige remedie voor door direct te vertellen dat het om een „test" ging en dan vond men het allemaal erg interessant.

Steeds meer omwegen
De meeste bromfietservaring heeft Marianne van Wijk (29 jaar), medewerkster van de afdeling Reisvoorwaarden, die al 13 jaar consequent bromfiets rijdt. Ze was de enige in het gezelschap die alleen maar van bromfiets behoefde te ruilen, kreeg een Sparta Rocky, ook een volautomatische bromfiets, woont in Wassenaar en legt al sinds jaar en dag de 6 km met de bromfiets af.
Gevraagd waarom ze deze afstand niet fietst noemde ze vooral het feit dat je op een bromfiets je beter kan kleden, zodat je droog en warm zit; ook de valhelm met vizier geeft beschutting. Verder kan ze op de bromfiets veel bagage meenemen die ze bij andere bezoeken na het werk nodig heeft. In weer en wind gaat ze op de bromfiets naar het werk en gebruikt de tweewieler ook voor alle andere verplaatsingen. Daarbij heeft ze een liter mengsmering voor 45 km nodig. De laatste jaren is haar actieradius op de bromfiets beperkt tot de regio Den Haag omdat de verbindingen met andere plaatsen in de omgeving steeds slechter zijn geworden. Iedere verandering ten gunste van het autoverkeer of het railverkeer geeft weer meer omwegen voor het fiets- en bromfietsverkeer.
De verbindingen worden steeds meer afgelegen, de weg is moeilijk te vinden en er bestaat angst voor pech onderweg.
's Avonds is de oriëntatie ook op bekende routes zeer moeilijk. Marianne vraagt om verlichting van belangrijke fiets- en bromfietsverbindingen en beplanting tussen autowegen en naastliggende fiets- en bromfietspaden. De laatste jaren is de bereidheid ten aanzien van het meenemen van helm en kleding minder geworden, men vindt het maar gek. Marianne is onlangs begonnen met autorijles.

p148 foto 1 1 p149 foto 2 2
De voordelen van de bromfiets t.o.v. de auto zijn:
- gering benzineverbruik nl. 1 : 35 a 1 : 50
- geen parkeerproblemen
- constante reistijd
De voordelen t.o.v. het openbaar vervoer zijn:
- constante reistijd zonder wachttijden
- geen voor- en natransport
De voordelen t.o.v. de fiets zijn:
- grotere ritafstanden mogelijk
- minder gevoelig voor weer en wind
- meer bagagemogelijkheden

Slotopmerkingen
Bij het zoeken naar alternatieven voor woon-werkverkeer per auto wordt behalve aan het openbaar vervoer, vooral aan de fiets gedacht. De fiets is echter nogal afstands- en weergevoelig. Met afstanden van 5 è 10 km is wel ongeveer het maximum bereikt van wat de meeste mensen eventueel willen afleggen om op hun werk of thuis te komen. Zeker iemand die over een auto kan beschikken heeft bij een vrij grote ritafstand en slecht weer de keuze tussen auto en fiets al gauw gemaakt. De bromfiets blijkt minder gevoelig te zijn voor afstand en weersinvloeden. Bij ritafstanden van 10-20 km kan de bromfiets in de toekomst wellicht een grotere rol gaan vervullen bij het woon-werkverkeer dan nu het geval is. Ook voor boodschappenwerk in de stad is de bromfiets geschikt, niet voor niets gebruiken veel stadsbesteldiensten vooral de bromfiets.

De bromfiets heeft echter veel tegen. Ongeveer een derde van alle bromfietsen rijdt te hard en maakt te veel lawaai. En in het huidige verkeer is de bromfiets nu niet bepaald een veilig vervoermiddel, net als de fiets overigens. Met het toenemen van de verkeersdrukte in de verstedelijkte gebieden is het zeker niet uitgesloten dat de bromfiets een grotere rol zal gaan spelen bij functioneel gebruik. Zeker nu de bromfiets zich gaat ontwikkelen tot een meer comfortabel vervoermiddel en ook milieuvriendelijker wordt door een betere uitlaatdemping en schonere motor (er gaat bij moderne bromfietsen de helft minder olie in de benzine), moet hier zeker rekening mee worden gehouden. Het voordeel van een constante reistijd, niet gehinderd door files zal wellicht aanspreken.

p149 foto 1 2

Bron: De Kampioen, Pagina 146, 147, 148 en 149
Datum: Februari 1980

Please log in or register for free to comment!

Category: